سومین آوردهگاه زنان در تهران، روز دوشنبه ۲۴ آذرماه ۱۴۰۴، در پارک علم و فناوری دانشگاه تهران، همزمان بهصورت حضوری و آنلاین برگزار شد و میزبان جمعی از زنان پیشگام و تأثیرگذار اکوسیستم نوآوری بود. در این رویداد ۲۰۰ نفر به صورت حضوری و نزدیک به ۱۰۰ نفر بهصورت آنلاین از ۱۰ استان کشور، حضور پیدا کردند.
این رویداد با هدف اصلی توانمندسازی، شبکهسازی و تبادل تجربه میان زنان کارآفرین، بنیانگذاران استارتاپها و علاقهمندان به فضای نوآوری، بهکوشش «کمپ جنوب» و با حمایت معاونت زنان ریاست جمهوری شکل گرفت.
چهرههای شاخص سومین آوردهگاه زنان
در سومین آوردهگاه زنان، جمعی از زنان پیشرو در صنایع مختلف، تجربیات دستاول خود را با حاضران به اشتراک گذاشتند. از جمله این چهرهها میتوان به:
زهرا بهروزآذر؛ معاون ریاست جمهوری
الناز نجفی؛ پژوهشگر فرهنگ ایران
الناز سیخانیان؛ مدیرعامل نستله ایران
بهاره شریفیون؛ مدیرعامل هلدینگ سپاس و از پیشگامان فناوریهای بیمه «اینشورتک»
سارا شاهرخی؛ مدیرعامل بنیاد نوآوری اجتماعی ایفا
مریم گلشاهی؛ مدیرعامل پنتا
فائزه عطارزاده؛ مدیر محصول سابق نوبیتکس
حمیده حبیبی؛ مشاور نوآوری بانک مهر
لیلا کیانی؛ بنیانگذار برند ادویه «بانوی دریا» از بوشهر
تغییر پارادایم در رهبری و مدیریت
در این رویداد تأکید شد که رهبری زنان نه تنها متفاوت نیست، بلکه میتواند با آمیختن «اصالت زنانه»، تجربه زیستۀ آنان و ارزشهای منحصربهفرد، سبکهای مدیریتی نوین و مؤثری خلق کند.
صحبت از رهبری «ویگرد» (مبتنی بر پروراندن، تدریج و گامهای کوچک) در مقابل رهبری «هوشنگ» (مبتنی بر ساختارهای کلان و سریع) نشان داد که رویکرد زنانه میتواند برای پروژههای پیچیده و بلندمدت (مانند تدوین لغتنامه دهخدا یا شاهنامه فردوسی) بسیار کارآمد باشد. این نگاه، موفقیت را نتیجه صبر، تداوم و انباشت تلاشهای کوچک میداند.
تابآوری به عنوان یک مزیت ذاتی
تابآوری به عنوان یکی از کلیدیترین ویژگیهای زنان در مواجهه با چالشها برجسته شد. این ویژگی ریشه در تجربه تاریخی و زیستی زنان دارد و آنان را برای مقابله با شکستها، تغییرات ناگهانی و فشارهای چندوجهی زندگی و کار مجهز میکند. روایتهای شخصی از مواجهه با موانع قانونی (مانند تعلیق بیمهداتکام)، مقاومت در برابر ساختارهای مردانه و عبور از بحرانهای شغلی، نمونههای عینی این تابآوری بودند.
چندوجهی بودن و مدیریت «سمفونی نقشها»
یکی از مباحث عمیق، چگونگی مدیریت همزمان نقشهای متنوع زنان (شغلی، مادری، همسری، اجتماعی و فردی) بود. به جای جستجوی «تعادل» غیرواقعی، مفهوم «هارمونی» یا «دمای تعادل دینامیک» مطرح شد.
در این نگاه، در هر لحظه با توجه به اولویتهای آن لحظه (مثلاً جلسه مهم کاری در مقابل اولین روز مدرسه فرزند)، انرژی و زمان توزیع میشود. مهارتهای کسبشده در یک نقش (مانند صبر یا مذاکره در محیط کار) میتواند به نقشی دیگر (مانند فرزندپروری) کمک کند و بالعکس. کلید موفقیت در این مسیر، «اولویتبندی لحظهای»، «شفافسازی» با اطرافیان و «فعالسازی شبکه حمایتی» عنوان شد.
تحول فناوری به عنوان یک فرصت تاریخی
در آوردهگاه زنان فناوریها، بهویژه نقش هوش مصنوعی (AI) به عنوان یک عامل تحولآفرین و تسهیلگر، مورد تأکید قرار گرفت. هوش مصنوعی نه تنها ابزاری برای بهبود فرآیندها، بلکه یک «همکار»، «دستیار» و «مشاور» قدرتمند معرفی شد که میتواند شکافهای دانشی را پر کرده، تصمیمگیری را بهبود بخشد و حتی مدلهای کسبوکار را متحول کند. یادگیری و ادغام هوش مصنوعی در کار و زندگی، نه یک انتخاب، بلکه یک «الزام» برای بقا و موفقیت در آینده نزدیک دانسته شد.
ضرورت شبکهسازی و منتورشیپ
ایجاد و تقویت شبکههای حرفهای زنان و دسترسی به منتور (راهنما) از نیازهای حیاتی برشمرده شد. این شبکهها نه تنها برای تبادل فرصتهای شغلی (که بسیاری از آنها هرگز به شکل آگهی منتشر نمیشوند)، بلکه برای حمایت عاطفی، اشتراک تجربه و ایجاد حس همدلی ضروری هستند. رویداد آوردگاه زنان خود نمونهای از ایجاد چنین شبکهای بود که قصد دارد ارتباطات ایجادشده را پایدار و مستمر کند.
بازتعریف زنانگی به عنوان یک نقطه قوت
یک درک مشترک در بین سخنرانان، عبور از نگرش «رقابت با مردان با ابزارهای مردانه» بود. تأکید شد که زنان باید «زنانه بودن» خود را نه یک ضعف، بلکه یک «مزیت» منحصربهفرد ببینند. این شامل استفاده از هوش هیجانی، تفکر سیستمی، رویکرد پرورشی، مهارتهای ارتباطی قوی و نگاه کلنگر به مسائل است. پذیرش این هویت، اعتماد به نفس و تأثیرگذاری آنان را افزایش میدهد.
مهمترین چالشهای کارآفرینی زنان
- سقف شیشهای و موانع ساختاری نامرئی: علیرغم پیشرفتها، هنوز نابرابریهای پنهان در دسترسی به فرصتهای رهبری، شبکههای غیررسمی تصمیمگیری (که اغلب در خارج از ساعت کار شکل میگیرد) و توزیع منابع وجود دارد.
- بار مضاعف مسئولیتهای خانگی و اجتماعی: انتظارات سنتی از زنان برای مدیریت امور خانه و خانواده، فشار روانی و زمانی زیادی ایجاد میکند و برنامهریزی و انرژی آنان را برای فعالیتهای حرفهای محدود میسازد.
- کمبود الگوهای قابل دسترس: وجود تعداد کم زنان در سطوح عالی مدیریتی و کمحضوری رسانهای آنان به دلایل مختلف (مانند تابوی خودتبلیغی برای زنان)، باعث میشود دختران و زنان جوان الگوهای عملی کمتری برای الهامگیری در اختیار داشته باشند.
- عذاب وجدان و خودسرزنشی: زنان اغلب به دلیل تقسیم زمان بین نقشهای مختلف دچار احساس گناه میشوند؛ هم از بابت کاستی در نقش مادری یا همسری و هم از بابت غفلت از توسعه فردی و شغلی.
- کمبود سرمایه اجتماعی و شبکههای حمایتی: دسترسی محدود به شبکههای مالی، مشاورهای و حمایتی قدرتمند که معمولاً در اختیار مردان است، راهاندازی و رشد کسبوکارها را برای زنان دشوارتر میکند.
- برچسبهای جنسیتی و کلیشهها: مواجهه با پیشداوریهایی مانند «جاهطلبی زنانه»، «عدم قاطعیت» یا انتقاد از سبک مدیریتی متفاوت، از چالشهای روانی مداوم است.
مهمترین فرصتهای کارآفرینی زنان
- اقتصاد دیجیتال و فراجنسیتی شدن فضا: در فضای دیجیتال و استارتآپی، معیار اصلی «شایستگی» است و جنسیت رنگ میبازد. این حوزه فرصت بیسابقهای برای ظهور استعدادها فارغ از جنسیت فراهم کرده است.
- تحول فناوریهای برهمزن (به ویژه هوش مصنوعی): این موج فناوری در حال بازتعریف همه صنایع و ایجاد فرصتهای جدید است. زنان میتوانند با یادگیری سریع و بهکارگیری این ابزارها، شکافهای موجود را پرشده و حتی پیشتاز تحولات باشند. ابزارهای هوش مصنوعی میتوانند محدودیتهای زمانی و دانشی را جبران کنند.
- تقاضا برای سبک رهبری همدلانه و چابک: در دنیای پیچیده امروز، سبکهای رهبری مشارکتی، تحولآفرین و مبتنی بر هوش هیجانی که اغلب در زنان پررنگتر است، بیش از پیش مورد نیاز سازمانها و تیمهاست.
- تشکیل شبکههای حمایتی زنان: افزایش خودآگاهی زنان نسبت به چالشهای مشترک، منجر به شکلگیری گروههای منتورشیپ، شبکهسازی و حمایتگری مؤثر توسط خود زنان شده است (مانند شبکه زنان نوآور ایران).
- توجه روزافزون به تنوع و شمول (Diversity & Inclusion): بسیاری از سازمانها و سرمایهگذاران به مزایای حضور تیمهای متنوع از نظر جنسیتی واقف شدهاند و این امر فرصتهای شغلی و سرمایهگذاری بیشتری ایجاد میکند.
- دسترسی به آموزش و اطلاعات: گسترش اینترنت، پادکستها، دورههای آنلاین و رویدادهایی مانند آوردگاه زنان، دسترسی به دانش، تجربیات و الگوها را بسیار آسانتر کرده است.
چشمانداز پیشرو و توصیههای راهبردی
چشمانداز پیش رو، ترکیبی از امیدواری و هوشیاری است. از یک سو، موج فناوری و تغییرات اجتماعی، فضای بیسابقهای برای رشد زنان فراهم میکند. از سوی دیگر، چالشهای ساختاری و روانشناختی همچنان نیازمند توجه و تلاش هوشمندانه هستند.
سخن آخر
در نهایت، رویداد آوردگاه زنان نشان داد که آینده از آن کسانی است که با ترکیبی از هوش فنی (سواد دیجیتال و AI)، هوش هیجانی (مدیریت خود و روابط) و هوش وجودی (معنا و اصالت) حرکت میکنند.
زنان با درک عمیق از توانمندیهای ذاتی خود و بهرهگیری هوشمندانه از فرصتهای فناورانه، نه تنها میتوانند در عرصه کسبوکار موفق باشند، بلکه میتوانند سبکهای رهبری و زندگی را متحول کرده و به ایجاد جهانی همدلانهتر، متنوعتر و پایدارتر کمک شایانی کنند.
